Öğretmenlerde Zorunlu Çalışma Yükümlülüğü: Kimler, Nerede, Kaç Yıl?

Son güncelleme: 16 Kasım 2026

Zorunlu çalışma yükümlülüğü

Zorunlu çalışma yükümlülüğü, öğretmenin mesleğinin bir bölümünü Bakanlığın belirlediği hizmet alanlarındaki okullarda geçirme zorunluluğudur. Öğretmenler arasında zorunlu hizmet olarak bilinir. 2026 yönetmeliği yükümlülüğün kimleri kapsadığını, hangi okullarda ve kaç yıl yerine getirileceğini yeniden belirledi. Bu yazıda kapsamı, süreleri, muafiyet ve erteleme hâllerini anlatıyoruz.

Kimler yükümlü?

Belirleyici tarih 16 Haziran 2023‘tür. Yönetmeliğe göre zorunlu çalışma yükümlülüğü, bu tarihten sonra göreve başlayan öğretmenler için geçerlidir. 16 Haziran 2023’ten önce göreve başlamış olan öğretmenler yükümlülükten muaftır.

Hangi okullar yükümlülük kapsamında?

İller üç hizmet bölgesine, okullar altı hizmet alanına ayrılır. Yönetmeliğin 20. maddesine göre şu okullar zorunlu çalışma yükümlülüğü kapsamındadır:

  • Üçüncü hizmet bölgesindeki bütün eğitim kurumları,
  • Birinci ve ikinci hizmet bölgelerindeki 4., 5. ve 6. hizmet alanı eğitim kurumları.

Yeni yönetmelikle üçüncü hizmet bölgesinin 1., 2. ve 3. hizmet alanındaki okullar da kapsama alındı. Bölge ve alan kavramlarını hizmet puanı rehberinde ayrıntılı anlattık.

Kaç yıl çalışmak gerekiyor?

Süre, yükümlülüğün yerine getirildiği bölge ve alana göre değişir. Koşullar zorlaştıkça süre kısalır.

Hizmet bölgesi Hizmet alanı En az süre
1. bölge 4. alan 7 yıl
5. alan 6 yıl
6. alan 5 yıl
2. bölge 4. alan 6 yıl
5. alan 5 yıl
6. alan 4 yıl
3. bölge 1. ve 2. alan 5 yıl
3. ve 4. alan 4 yıl
5. ve 6. alan 3 yıl

İki ayrıntı önemlidir. Birincisi, sözleşmeli öğretmenlikte geçen süreler bu sürelere dâhildir. İkincisi, yükümlülük tek bir alanda tamamlanmak zorunda değildir; belirtilen alanlardan birinde ya da birkaçında yerine getirilebilir.

Yükümlülük öngörülmeyen bir okuldaysan

Yükümlü olduğu hâlde birinci ya da ikinci bölgenin 1., 2. veya 3. hizmet alanındaki bir okulda görev yapan öğretmenler orada süresiz kalamaz. Yönetmeliğin 24. maddesine göre:

  • Yer değiştirmenin yapılacağı yılın 30 Eylül tarihi itibarıyla bu alanlarda dört yıl görev yapan yükümlü öğretmenler, yükümlülük öngörülen alanlara atanır. Sözleşmeli süreler bu hesaba dâhildir.
  • Atama, tercihler ve hizmet puanı üstünlüğüne göre yapılır.
  • Başvuru yapmayanlar ile tercihlerine yerleşemeyenler resen atanır.

Yükümlülük sürerken yer değiştirme

  • Yükümlü öğretmenler il içinde ya da iller arasında, yükümlülük öngörülen alanlara isteğe bağlı yer değiştirme talebinde bulunabilir.
  • İstisnalar dışında, yükümlülüğünü tamamlamadan yükümlülük öngörülmeyen alanlara yer değiştirme isteyemezler.
  • Mazeret nedeniyle yükümlülük öngörülmeyen bir alana atanan öğretmen, mazereti ortadan kalktığında ilk yer değiştirme döneminde yükümlü alana atanır.
  • Okulun kapanması ya da norm kadro uygulaması gibi nedenlerle resen yer değiştirilen öğretmenler de ilk dönemde yükümlü alana atanır.

Yeni görev yerinde o alan için öngörülen süre uygulanır. Kalan yükümlülüğü bir yıldan az olan öğretmen, süresi daha kısa olan bir alanda bir yıl görev yaptığında yükümlülüğünü tamamlamış sayılır.

Muaf tutulanlar

Yönetmeliğin 25. maddesine göre şu öğretmenler zorunlu çalışma yükümlülüğünden muaftır:

  • 16 Haziran 2023 tarihinden önce göreve başlayanlar,
  • Terör nedeniyle şehit olan ya da malul sayılan kamu görevlileri ile er ve erbaşların kadrolu öğretmen olan yakınları,
  • En az yüzde 40 oranında çalışma gücünden yoksun olduğunu belgelendiren öğretmenler.

Ayrıca yükümlü alanda görev yaparken çeşitli nedenlerle 1., 2. ya da 3. hizmet alanına atanan öğretmenlerden, yükümlülüğünün bitmesine altı aydan az kalmış olanlar yükümlülüğünü tamamlamış sayılır.

Yükümlülüğü ertelenenler

Muafiyet kalıcıdır, erteleme ise geçicidir. Yönetmeliğin 26. maddesine göre 1., 2. ve 3. hizmet alanlarında görev yapan yükümlü öğretmenlerden şu durumdakilerin yükümlülüğü bir sonraki yer değiştirme dönemine kadar ertelenir:

  • Aile birliği ya da sağlık mazeretini belgelendirenler,
  • Eşi aday memur olanlar,
  • Eşi 30 Eylül tarihi itibarıyla askerde olanlar,
  • Başvurunun son günü kendisi ya da eşi aylıksız izinde olanlar (bir defaya mahsus),
  • Alanında öğretmen ihtiyacı bulunmadığı için atanamayanlar,
  • Son altı ay içinde eşini, çocuğunu, annesini, babasını ya da kardeşini kaybettiğini belgelendirenler.

Mazeretini her yıl belgelendiremeyen öğretmen ilk dönemde yükümlü alana atanır. Aile birliği ve sağlık mazeretlerinin şartları için mazerete bağlı yer değiştirme yazısına bakabilirsin.

Hangi süreler yükümlülükten sayılır?

Yönetmeliğin 27. maddesine göre yükümlü alanlarda fiilen öğretmen olarak geçen sürelerin yanında şunlar da hesaba katılır:

  • Yükümlü alanlarda sözleşmeli öğretmen olarak geçen süreler,
  • Yıllık izin ve mazeret izni sürelerinin tamamı ile hastalık ve refakat izinlerinin toplamda altı ayı aşmayan kısmı,
  • Görevden uzaklaştırılmış olarak geçen süreler,
  • Bir ders yılında toplam 90 günü geçmeyen geçici görev süreleri,
  • Görev yapılan okul sonradan yükümlülük kapsamından çıkarılmışsa, o okulda sonradan geçen süreler.

90 günü aşan geçici görevlerde ayrım yapılır: Öğretmenlik yapılan kısım görevin yapıldığı alanda, öğretmenlik dışındaki kısım ise birinci hizmet alanında geçmiş sayılır.

Sık sorulanlar

2022’de göreve başladım, zorunlu hizmetim var mı?

Hayır. 16 Haziran 2023’ten önce göreve başlayan öğretmenler muaftır.

Yükümlülüğümü tamamlamadan batıdaki bir ile geçebilir miyim?

Geçeceğin okul yükümlülük öngörülen bir hizmet alanındaysa evet. Birinci ve ikinci bölgelerde de 4., 5. ve 6. alan okulları kapsamdadır; yalnız bu alanlarda süre daha uzundur.

Zorunlu hizmet okulları hizmet puanı açısından avantajlı mı?

Evet. Günlük hizmet puanı bölge ve alan numarası büyüdükçe artar. Yükümlülüğünü üst alanlarda tamamlayan öğretmen, sonraki yer değiştirmelerde daha yüksek puanla başvurur.

Kaynak ve not: Bu yazı 9 Ocak 2026 tarihli ve 33132 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmeliğin 20 ve 23-27. maddeleri esas alınarak hazırlanmıştır. Okulunun hizmet bölgesi ve alanı için yönetmeliğin eklerine ve güncel çizelgeye bakmalısın.

Becayiş mi arıyorsun? İlanını ver, karşılıklı yer değiştirecek öğretmeni bul.

Becayiş ilanları